Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία

«Ταράττει τους ανθρώπους ου τα πράγματα, αλλά τα περί των πραγμάτων δόγματα.» Επίκτητος, Στωικός φιλόσοφος  (50 μ.Χ.-120 μ.Χ)

(Οι άνθρωποι ταράζονται όχι απ’ αυτά που συμβαίνουν, αλλά από την άποψή τους γι’ αυτά που συμβαίνουν.)

Σύμφωνα με τον αρχαίο φιλόσοφο Επίκτητο, εκπρόσωπο της Στωικής Φιλοσοφίας, δεν είναι τα ίδια τα γεγονότα εκείνα που μας ταράζουν και προκαλούν τη διακίνηση του οποιουδήποτε συναισθήματός μας, αλλά ο συγκεκριμένος τρόπος με τον οποίο εμείς οι ίδιοι θα τα αξιολογήσουμε. Τα γεγονότα είναι λοιπόν ουδέτερα από μόνα τους και η όλη επίδραση προέρχεται από την προσωπική ερμηνεία και νοηματοδότηση.

Σε αντιστοιχία με την παραπάνω φιλοσοφική προσέγγιση η Γνωσιακή- Συμπεριφοριστική προσέγγιση αποδίδει ιδιαίτερη έμφαση στις γνωσίες, δηλαδή στις επιμέρους σκέψεις, πεποιθήσεις και αντιλήψεις που έχει διαμορφώσει το άτομο και μέσα από τις οποίες φιλτράρει τον κόσμο και τις εμπειρίες που βιώνει. Οι γνωσίες αυτές συχνά μας οδηγούν σε γνωστικά σφάλματα και παγίδες που εν συνεχεία μας καθιστούν λιγότερο λειτουργικούς σε συμπεριφορικό επίπεδο καθώς και στον τρόπο που σχετιζόμαστε με τους γύρω μας.

Όσον αφορά το συμπεριφοριστικό κομμάτι εννοούμε και εξετάζουμε τα διάφορα μοτίβα συμπεριφοράς, τις παγιωμένες εκείνες στρατηγικές διαχείρισης και απάντησης σε εξωτερικά και εσωτερικά ερεθίσματα που κατά κανόνα χρησιμοποιεί το κάθε άτομο.

Καθώς λοιπόν δε μπορούμε να στοχεύσουμε στην άμεση τροποποίηση του συναισθήματος, εξετάζουμε τον τρόπο σκέψης και δράσης του ατόμου ώστε να εντοπίσουμε δυσλειτουργικές ερμηνείες και διαστρεβλώσεις που εν συνεχεία οδηγούν στη βίωση δυσφορικών συναισθημάτων. Έτσι, προοδευτικά και αφού κατανοήσουμε από κοινού την προέλευση τέτοιων παρερμηνειών και το πως το άτομο έμαθε να βλέπει με το συγκεκριμένο αρνητικό τρόπο τον εαυτό ή/ και τους γύρω του, προχωρούμε βήμα προς βήμα στην αναδόμηση του νοητικού οικοδομήματος ώστε εν συνεχεία να διαφοροποιηθεί και το συναίσθημα που βιώνεται.

Για να γίνει πιο αντιληπτό ας φέρουμε ως παράδειγμα ότι περιμένουμε έναν φίλο μας για να πάμε βόλτα και εκείνος έχει καθυστερήσει αρκετά.

  • Εάν σκεφτούμε ότι κάτι τέτοιο είναι απαράδεκτο και για εμάς σημαίνει ότι εκείνος αδιαφορεί, τότε είναι πολύ πιθανό να προκύψει μέσα μας το συναίσθημα του θυμού και όταν έρθει να του κάνουμε παρατήρηση.
  • Εάν σκεφτούμε ότι κατά κανόνα είναι συνεπής και άρα ίσως κάτι του έτυχε, τότε ενδεχομένως το συναίσθημα που θα γεννηθεί μπορεί να είναι εκείνο της ανησυχίας και όταν έρθει να σπεύσουμε να τον χαιρετίσουμε και να τον ρωτήσουμε αν είναι όλα εντάξει.
  • Ενώ αν τέλος και εμείς είχαμε καθυστερήσει μπορεί να νιώσουμε έως και ανακούφιση και για τη δική του αργοπορία και να τον αντιμετωπίσουμε ως συνήθως.

Ίδιο γεγονός, διαφορετική προσέγγιση και ερμηνεία, διαφορετική συναισθηματική ίσως και συμπεριφορική αντίδραση.

Μετάβαση στο περιεχόμενο